slideshow_07.jpg

DE EGEL

 

Egels worden steeds vaker gehouden als huisdier. We hebben het hier dan niet over de West Europese egel (die bij ons in de tuin rond loopt), want die is door de Flora en Fauna wet beschermd en mag alleen door geregistreerde egelopvangcentra gehouden worden.

De egels die in gevangenschap gehouden mogen worden zijn exotische egels, waarvan er een aantal soorten in Nederland en Duitsland is. De bekendste is de Witbuik egel. Ook komen er zogenaamde Haaregels of Spitsratten (Echinosoracinae) in Azië voor, deze lijken op egels maar hebben haar in plaats van stekels. Egels komen bijna overal op de wereld voor, behalve op de Polen en in Noord en Zuid Amerika.

Egelsoorten
Er komen wereldwijd 20 soorten egels van de familie Erinac voor. Omdat het hier niet de bedoeling is om alle egel soorten uitgebreid aan bod te laten komen, beperken we ons tot ‘onze eigen’ egel en de soorten die tot nu toe in Nederland en Duitsland gehouden worden.

Alle egel soorten zijn nacht dieren, die maar zelden overdag actief zijn. Ze kunnen uitstekend horen en ruiken. Zien is een minder sterk punt. De stekels van de egel zijn eigenlijk grote holle haren die ook ruien, maar nooit tegelijk omdat de egel dan zijn verdediging kwijt is.
Grote huidspieren zorgen ervoor dat de egel zichzelf kan oprollen, waarbij de stekels alle kanten op komen te staan. De buik en kop bevatten geen stekels maar gewoon haar, wat wel zo makkelijk is bij het lopen.

Egels kunnen geluid maken, vooral tijdens de paring of als ze in gevaar (denken te) zijn. De geluiden die ze maken lijken op grommen, sissen, blazen of gillen.

Een egel die een nieuwe geur ontdekt of nieuw materiaal vindt, smeert dit soms tussen zijn stekels: dit wordt ‘anointing’ genoemd. Het is onduidelijk waarom ze dit doen, mogelijk als camouflage om de geur van de omgeving aan te nemen, of om interessanter te zijn voor andere egels?

De West-europese egel (Erinaceus europeanus).
Dit is de egel soort die ook bij u in de tuin kan voortkomen.
Het is de grootste egel van de egelsoorten die hier genoemd worden, waarbij een lengte van 22,5 tot 27,5 cm bereikt kan worden. Het gewicht varieert van 400 tot 1200 gram.
De rug van de egel is met ongeveer 6000 stekels van 2 tot 3 cm lengte bedekt. Indien de egel zich bedreigd voelt kan hij deze stekels opzetten, en zichzelf tot een balletje oprollen door middel van twee grote huidspieren. Deze stekels gaan ongeveer 18 maanden mee. De egel kent geen rui periode zoals honden en katten die kennen, anders zouden ze ineens teveel stekels missen en zijn ze een makkelijke prooi voor roofdieren. De stekels worden om en om vervangen.
In de winter houden ze een winterslaap. Dit doen ze vooral omdat er dan minder eten te vinden is. Jonge egels gaan vaak later in winterslaap dan oudere dieren, dit komt omdat hun vetreserve anders nog te klein is. Soms verlaten egels hun winter nest om naar een andere plek te gaan, dit doen ze bijvoorbeeld als hun plekje toch niet warm genoeg blijkt te zijn of als ze verstoord zijn. Soms ook wel in een milde winter. Een egel die zijn plekje verlaat in een strenge winter heeft een groot risico om te overlijden.
Egels zijn solitaire dieren. Soms kan een paartje een nest delen, maar dit is voor een korte tijd. Groepen egels zijn meestal een moeder met haar jongen. Ze hebben geen territorium.

 


Egels worden ongeveer 4 tot 7 jaar in de natuur, maar in gevangenschap kunnen ze soms wel tot 16 jaar oud worden. De belangrijkste doodsoorzaken zijn waarschijnlijk verhongeren tijdens de winterslaap en het verkeer.
De belangrijkste natuurlijke vijand bij ons in Nederland is waarschijnlijk de das.


De Witbuikegel of Afrikaanse Pygmee egel (Erinaceus albiventris).
Deze soort komt ten zuiden van de Sahara in een groot deel van Afrika voor.
Het haar op de kop en buik is zacht en wit, waaraan hij zijn naam dankt. De stekels zijn grijzig bruin met roomwitte punten, maar er zijn al meerdere kleurvarianten gekweekt waaronder albino’s.
In tegenstelling tot de andere egel soorten heeft de Witbuik maar 4 tenen aan elke voet. (De andere hebben 5 tenen aan hun voeten). De snuit is spits en de oren zijn klein en rond. Deze soort is een stuk kleiner dan onze eigen egel, en weegt tussen de 250 en 650 gram en wordt zo’n 15 tot 25 cm lang.

 


Witbuikegels houden van open droge gebieden zoals steppen en savannes. Het is een diertje dan solitair (alleen) leeft, en zich overdag verstopt onder hout of stenen. De Witbuikegel plant zich het hele jaar voor.Gemiddeld worden ze 5 tot 8 jaar oud.


De Grootooregel of Egyptische Langoor Egel (Hemiechinus auritus aegypticus)
Deze egel komt niet alleen in Egypte voor! Er zijn meerdere ondersoorten van de Langooregel.
De Grootooregel komt vooral voor in grasland, heide, savannes en woestijnachtige gebieden. Mannetjes worden ongeveer 16 cm groot, terwijl vrouwtjes ongeveer 24 cm groot en tot 500 gram zwaar worden. In de natuur kunnen ze een leeftijd van ongeveer 5 tot 6 jaar bereiken. De huid van deze egel soort is beige/wit waarbij de stekel kleur meer varieert van bruin tot donkerbruin of zwart met een rode gloed.
Natuurlijk vallen bij deze egelsoort de erg lange oren direct op. Deze oren zorgen voor een betere afgifte van de warmte; deze zelfde truc zien we onder andere ook bij de olifant.

 


De omgevingstemperatuur moet tussen de 20 en 24 graden liggen, waarbij een warmteplek tot 30 graden belangrijk is. De luchtvochtigheid moet tussen de 50 en 60% liggen.
Grootooregels hebben van mei tot oktober hun voortplantingsseizoen in de natuur.


De Woestijnegel of Ethiopische Egel (Paraechinus aethiopicus)
Van deze egel is wat minder bekend, maar ook deze wordt wel eens gehouden. Hij lijkt veel op de Europese egel maar de pootjes zijn wat kleiner en de egel is wat plomper qua bouw. De stekels zitten dicht op elkaar en hebben een zwart wit goud gebandeerde kleur, vooral de stekels op de kop zijn kenmerkend.

 


Woestijnegels worden ongeveer 14 tot 23 cm groot, waarbij het gewicht varieert van 400 tot 700 gram. De staart is ongeveer 1 tot 4 cm lang. Ze leven van Noord Afrika tot in het oosten van Irak in droge gebieden en woestijnen.
Vermoedelijk kan deze egelsoort wel 13 jaar oud worden.


De Boomegel of Kleine Egeltenrec (Echinops telfairi)
Dit is eigenlijk geen egel soort maar lijkt erg veel op de egel, daarom staat hij hier ook in het rijtje.
Tenrecs komen voor in het Zuidwesten van Madagascar, waar ze in bomen en op de grond leven.

 

 

 

Ook Tenrecs zijn eigenlijk nachtdieren die aan het eind van de dag uit hun slaapplaats vandaan komen. Ze slapen alleen of in kleine groepjes, meestal in boomholtes. In Madagscar hebben ze een zomerslaap van mei tot en met oktober, in deze periode is het er droog en te lastig om eten te vinden. In Madagascar worden ze door bepaalde bevolkingsgroepen gegeten. Een volwassen diertje is tussen de 120 en 160 gram zwaar en is ongeveer 10 cm groot.


Huisvesting
Egels zijn gewend om veel te lopen. Daarom is beweging ook in gevangenschap belangrijk, ook omdat ze erg makkelijk te dik worden. Een zo groot mogelijke kooi is dus aan te bevelen. Voor 1 à 2 dieren is een kooi van minstens 2 m2 gewenst. Voor de Egeltenrec is minstens 1 m2 gewenst. De kooi moet veel klimgelegenheid bieden met verschillende verdiepingen en klimtakken. Grote aquaria zijn minder geschikt omdat de ventilatie daarin niet goed is, of er moet mechanisch geventileerd worden. Houdt er rekening mee dan een egel snel ontsnapt als de kooi niet goed afgesloten kan worden, ze kunnen namelijk makkelijk tegen gaas op klimmen. Hoogte houdt een egel niet tegen om te ontsnappen, ze rollen zich dan gewoon op en laten zich als een balletje omlaag vallen!


De bodembedekking moet stofvrij zijn en het liefst moet het iets zijn waar ze in kunnen graven. Zand wat gebruikt wordt in zandbakken is goed geschikt. Vervang het zand dan eens in de zoveel tijd. In de kooi mag geen stof met loshangende draden of dun touw zitten omdat egels zich hierin kunnen ophangen. Ook mag het materiaal niet te grof zijn zoals kleine beuken snippers omdat deze tussen de ogen, anus of penisschacht kunnen blijven hangen met alle irritaties van dien.

Extra beweging kan een egel het beste krijgen in een looprad. In tegenstelling tot bijvoorbeeld ratten of muizen, mag het rad niet uit open spijlen bestaan omdat de pootjes hierin vast kunnen blijven zitten en op die manier zelfs kunnen breken. Een looprad voor egels moet dus voldoende groot zijn maar ook een dichte bodem hebben. Eén kant moet open zijn zodat ze niet vast komen te zitten. Daarbij is het verstandig om het rad goed te oliën, omdat egels vooral ’s nachts hiervan gebruik zullen maken.

Egels zijn vaak goed zindelijk te krijgen. Zet daartoe een lage bak met zand of een geschikte kattenbak korrel in een hoek van de kooi. Leg hier wat uitwerpselen in, grote kans dat ze dit dan als toilet zullen gaan gebruiken. Indien ze dan niet zindelijk willen worden kan het vaak helpen om de bak af te schermen met een grote bloempot met een gat erin zodat ze ongestoord hun behoefte kunnen doen.

Egels slapen graag verscholen, dus in de kooi moet een holle boomstam, een omgekeerde bloempot met een gat of een slaapblok geplaatst worden.

Dieet
Egels eten in het wild allerlei insecten en andere ongewervelde dieren zoals wormen. Daarnaast eten ze ook aas, planten, fruit en soms eieren, jonge vogels en muizen.

Een goed egel dieet moet bestaan uit ongeveer 30-50 % eiwit en ongeveer 10-20 % vet (uitgaande van droogvoer). Daarnaast moet het voer veel ruwvoer (vezels) bevatten, dit komt omdat egels gewend zijn veel vezels in de vorm van harde onderdelen (het exoskelet) van insecten te eten.
Er bestaat een speciaal egel voer, maar een goede katten voeding voor minder actieve katten (bijvoorbeeld Obesity van Royal Canin) is ook uitermate geschikt als egel voer.
Fretten voer kan beter niet gegeven worden omdat dit teveel vet en te weinig vezels bevat.
Voor een Witbuikegel is ongeveer 1 à 2 eetlepels voer per dag voldoende, afhankelijk van het gewicht en de activiteit van de egel. Groeiende dieren en vrouwtjes die zwanger zijn of jongen hebben, mogen onbeperkt eten krijgen, waarbij een iets hoger calcium gehalte gewenst is (strooi er dan wat Gistocal® over heen). Daarnaast kan er een klein beetje fruit (theelepel) of zachte voeding (1-2 theelepels vlees, gekookt ei, zachte honden of katten voeding) gegeven worden.
Insecten en ongewervelde zoals wormen, krekels of meelwormen moeten meer als traktatie gezien worden.

Egels mogen geen melk met lactose hebben omdat ze dan diarree krijgen. Speciale commercieel verkrijgbare katten melk (lactose vrij) zou wel mogen. Vers water moet er altijd staan, in een bakje. Sommige egels leren ook om uit een drinkfles te drinken.

Het is niet nodig om extra vitaminen aan egels te geven als ze een goede katten voeding of goed commercieel egel voer krijgen.

Het is niet verstandig om noten of wortels of andere hard voedsel aan egels te geven omdat die soms vast blijven zitten tussen hun tanden tegen het harde gehemelte. Dit kan lijden tot ontstekingen en eetproblemen.

Voortplanting
Mannetjes en vrouwtjes zijn goed van elkaar te onderscheiden. Mannetjes hebben een penis op de plek waar de navel ongeveer zit. Als je een egel op een glazen plaat laat lopen kan je mooi de buik zien zonder dat je veel moeite hoeft te doen om de egel te ontrollen. De testikels van de egel ligt niet in een balzak zoals bij de meeste zoogdieren, maar liggen in de buik. Vrouwtjes hebben de vagina dicht bij de anus zitten.

 



West Europese egel
Na het ontwaken uit de winterslaap begint in april of mei het voortplantingsseizoen.
Paren bij egels bestaat uit een langdurig liefdesspel, waarbij de vrouwtjes de stekels plat leggen en het mannetje haar ‘op zijn hondjes’ bestijgt. Egels maken hierbij vaak enorm veel lawaai.
De dracht duurt 31-35 dagen waarna er 2 tot 10 jongen geboren worden (gemiddeld 3 tot 6) in een nest dat door het vrouwtje gemaakt is van gras en bladeren. Soms wordt hiervoor een verlaten konijnen hol gebruikt. De jongen komen kaal, doof en blind ter wereld, waarna de zachte rugstekels door de opgezwollen huid te voorschijn komen. Vanaf dag 11 kunnen de jongen zich oprollen en na 22 dagen verlaten ze voor het eerst het nest. Vanaf 4 tot 6 weken worden de jongen door mamma verlaten. Soms heeft het vrouwtje nog een tweede nestje met jongen in hetzelfde jaar.

Witbuikegel
De Witbuikegel plant zich het gehele jaar voort. Na een draagtijd van ongeveer 34-37 dagen worden er 2 tot 4 jongen geboren. De jongen worden geboren in een nest, net als bij de andere egel soorten. Na 2 maanden zijn de jongen al geslachtsrijp.

Grootooregels en Woestijnegels worden nog niet zoveel gekweekt, en hiervan is dan ook nog niet zoveel bekend.

Kleine Egeltenrecs
Egeltenrecs hebben een cloaca, waardoor het vaak lastig is om een onderscheid te maken tussen mannetjes en vrouwtjes. Mannetjes hebben wel een bredere kop en kale ringen rond de ogen.
Om Egeltenrecs tot voortplanting te krijgen is het vaak nodig om een rustperiode in de winter in te bouwen. De temperatuur moet vanaf november geleidelijk dalen tot zo’n 20 graden in december. Hoewel de Tenrecs dan tot een rust periode komen, moet er altijd wel vers voer en water staan omdat ze vaak nog wel wat eten en drinken. In deze periode wordt de bak niet met water besproeid. Vanaf half februari mag de temperatuur weer geleidelijk omhoog zodat in maart weer de normale temperatuur ingesteld kan worden. Na deze winterrust zullen ze enkele weken met elkaar gaan paren waarbij ze veel lawaai maken.

Breng zieke dieren nooit in winterrust! Dit overleven ze niet, omdat ze daarvoor te zwak zijn. Daarbij is fokken met zieke dieren niet verstandig, zowel voor het zieke diertje als voor de jongen.
De draagtijd van de Kleine Egeltenrec is 65 dagen, waarna er 1 tot 7 jongen geboren worden. Een drachtig vrouwtje kan wel 50 tot 80 gram aankomen.
De moeder maakt een nest om de jongen in te werpen, stofvrij stro en hooi kan prima dienst doen als nestmateriaal. Haal het mannetje weg vóórdat het vrouwtje bevallen is. Het mannetje wil namelijk steeds blijven paren en het vrouwtje is gewoon te druk bezig met de jongen en heeft echt wel wat anders aan haar hoofd.

Geef een egel die moet jongen ongeveer 5 dagen vóór tot 5 dagen na het bevallen de rust en ruimte. Indien een egel gestoord wordt rond de bevalling of erg veel stress ondervindt bestaat het gevaar dat ze haar eigen jongen doodmaakt.

JONGEN

Europese egels
Jonge egels zijn nestblijvers. Ze worden blind en hulpeloos geboren. De stekels zitten tijdens de bevalling onder de verdikte huid, na de bevalling komen de korte zachte witte stekels door, maar de buik is nog kaal en bevat dus nog geen haar. Bij de geboorte zijn ze slechts 10 tot 25 gram zwaar.


 

In de tweede week gaan de ogen en gehoorgangen open en beginnen de melktandjes door te komen. Na 4 weken gaan de jongen pas met moeder het nest uit. Na 5 weken drinken ze geen melk meer en na 6 tot 8 weken worden ze in de steek gelaten door hun moeder. De jongen blijven vaak bij elkaar tot na de winter.

 

 

 

Witbuikegels
Ook deze jongen worden kaal en blind geboren. De jongen worden gezoogd tot ze ongeveer 4 à 5 weken oud zijn. Na de tweede week gaan de ogen open. Na 7 weken kunnen ze bij de moeder weggehaald worden en zijn ze volledig zelfstandig.

Kleine egeltenrecs
Ook jonge Kleine Egeltenrecs worden kaal en blind geboren. Na 3 weken beginnen ze met lopen en gaan ze geleidelijk over op vaste voeding. De jongen mogen bij de moeder blijven tot de winterslaap. Ze zijn geslachtsrijp op een leeftijd van 9 maanden.

Jonge egels zonder moeder, of waarbij de moeder niet voldoende voor de jongen kan zorgen hebben onze zorg nodig. Vaak zijn deze jongen al onderkoeld en in slechte toestand voordat ze gevonden worden, soms valt het op dat de moeder niet goed voor ze kan zorgen. Egels jonger dan 5 weken moeten dus melk krijgen!

Voor Europese egels kan het volgende schema als handleiding gebruikt worden:

 

Gewicht in gram Voeding in ml overdag ’s nachts
4-20 0.5 elke 2-3 uur elke 4 uur
20-30 0.7 elke 2-3 uur elke 4 uur
30-50 1 elke 4 uur elke 6 uur

 


Jonge egels moeten elke dag aankomen. Het is dus belangrijk om ze goed te wegen. Indien ze niet aankomen of zelfs afvallen moet er dus meer gevoerd worden. Het kan ook zijn dat het diertje te zwak is en het helaas niet gaat halen of medicijnen nodig heeft.

 

 

 

Puppy melk of KMR melk is een goede vervanging voor moedermelk. In het begin zal dit vaak gegeven moeten worden met een spuitje of met een poppen flesje. Na verloop van tijd drinken ze ook zelf van een schoteltje. De melk moet altijd handwarm zijn. Jonge egels moeten gestimuleerd worden om ontlasting te produceren. Dit kan men bereiken door met een warme doek na elke maaltijd zachtjes de buik te masseren, indien je dit niet doet zullen ze verstopt raken, onvoldoende kunnen eten en uiteindelijk zelfs kunnen overlijden.
Zodra ze zelfstandig gaan eten produceren ze ook zelf hun ontlasting. Vanaf 3 weken kan er begonnen worden om Hill’s AD of katten voeding uit blik op een schoteltje aan te bieden, naast de melk.


Ziektes
Hoe herken je een zieke egel?
Eigenlijk kan elk gedrag dat afwijkt van het normale gedrag een teken zijn dat je egel zich niet lekker voelt. Een gezonde egel kan zich goed oprichten en hoog op de poten staan. Daarnaast zijn egels erg nieuwsgierige dieren en een gezonde egel zal dus altijd oplettend zijn en snel reageren op veranderingen of geluid (tenzij hij dus lekker ver in dromenland ligt). Ook kan een gezonde egel zich snel oprollen. Indien een egel niet eet, sloom overkomt of erg veel slaapt, kan dat een teken zijn dat hij of zij zich niet lekker voelt.

Egels zijn net als andere (huis) dieren gevoelig voor bepaalde ziektes.
Hier worden de meest voorkomende ziektes genoemd.

Overgewicht:
Een egel is te dik indien hij zich niet meer goed kan oprollen tot een balletje, waardoor de buik zichtbaar blijft. Je ziet dan ook als het ware de vetrolletjes op de billen zitten. Een te dikke egel wordt sloom en inactief. Hierbij kan de lever vervetten. Een aandoening die we ook vaak bij katten tegen komen.
Therapie is dus afvallen: meer bewegen (looprad) en minder eten (minder insecten en traktaties en misschien ook minder voer).

Leververvetting:
Dit kan dus voorkomen bij een te dikke egel die te veel eet of te weinig beweging heeft. Ook kan het ontstaan als een egel in (te) goede conditie is en plots ziek wordt en minder/helemaal niet meer eet.
Therapie: indien de egel ziek is of niet meer eet, is het verstandig om naar de dierenarts te gaan.

Tandproblemen:
Bij egels komen vaak tandproblemen voor zoals tandvlees ontstekingen, tandsteen of kaakabcessen. Egels hebben boven 6 snijtanden, twee hoektanden en 12 kiezen. In de onderkaak zitten 4 snijtanden, 2 hoektanden en 10 kiezen. Therapie: om tandsteen te voorkomen is het belangrijk om egels droge brokken te geven. Zoals gezegd is kattenvoer een uitstekend egelvoer. Egels hebben erg sterke tanden vanwege hun natuurlijke dieet en kunnen kattenbrokken uitstekend kapot bijten. Op deze manier wordt de vorming van tandsteen tegen gegaan.
Indien de egel echt gebitsproblemen heeft zal een dierenarts het probleem vaak kunnen verhelpen. Als het gebit erg slecht is en er veel tanden getrokken moeten worden zal het voer aangepast moeten worden omdat ze de brokjes niet meer kapot kunnen krijgen. In dat geval zal er blikvoer gegeven moeten worden.

Parasieten:
Egels in de vrije natuur hebben vaak parasieten. Egels hebben vaak wormen, vlooien, teken, (oor)mijten en schimmels. Dit komt omdat ze door de stekels de huid niet goed kunnen bijhouden. Maar een infectie valt bij een gezonde egel meestal mee. Ernstige infecties zie je vaak alleen indien de egel zwak of ziek is.
Egels die als huisdier gehouden worden hebben veel minder of geen parasieten. Wildvang dieren hebben meestal ook exotische parasieten bij zich. Ectoparasieten (parasieten op het dier) krijgen egels indien ze buiten komen in het gras of tussen de struiken, of van de hond en vooral via de kat.Teken op een egel
Egels kunnen hiertegen prima behandeld worden met medicijnen die ook aan kittens gegeven mogen worden, zoals Stronghold®.

Schimmels moeten met schimmeldodende middelen behandeld worden. Schimmels zijn vaak besmettelijk voor andere dieren. Trichophyton spp kunnen ook besmettelijk voor onszelf zijn. Een goede hygiëne en het dragen van handschoenen bij een besmette egel is dus belangrijk.
Endoparasieten (parasieten in het dier) bestaan vooral uit wormen en coccidiën. Dit kan diarree, soms met bloed, en algemeen ziek zijn veroorzaken. Maar het is ook goed mogelijk dat je niks merkt aan je egel totdat de infectie te erg wordt.
Egels kunnen makkelijk wormen krijgen als je ze regenwormen of slakken van buiten te eten geeft. Indien je deze ongewervelde dieren aan je egel geeft (vinden ze wel erg lekker!) is het aan te raden om een keer per 3-6 maanden je egel preventief te ontwormen.
Therapie: vaak is het nodig dat de dierenarts nakijkt welke parasieten de egel heeft. Een onderzoek van de ontlasting kan hierbij helpen. Behandeling bestaat uit het geven van medicijnen zoals Stronghold® voor mijten/vlooien/teken en spoelwormen. Wormen kunnen ook behandeld worden met ontwormings middelen, waarbij een pasta bij een egel vaak makkelijker werkt dan een tabletje. Schimmels kunnen lokaal met een zalf of een shampoo behandeld worden of met tabletten.

Luchtwegproblemen:
Egels lopen altijd met hun neus dicht bij de grond. Indien ze in een slecht geventileerde ruimte of een erg stoffige ruimte gehouden worden kunnen ze oog en voorste luchtweg infecties oplopen. Daarnaast zijn egels ook gevoelig voor longontstekingen. Longontstekingen kunnen egels ook krijgen door longwormen (door het eten van besmette slakken).
Therapie: een dierenarts zal altijd de egel moeten zien om de ernst van de aandoening in te kunnen schatten en om te kunnen bepalen wat voor een behandeling nodig is. Soms kan een röntgen foto van de borstholte hierbij helpen. (aangezien de egel niet zo groot is, staat hij er dan meestal helemaal op).

Hartproblemen:
Egels kunnen last hebben van cardiomyopathie (een ziekte van de hartspier), een aandoening die we ook bij honden en katten kennen. Helaas is de diagnose van een cardiomyopathie bij een egel niet erg makkelijk. Indien de egel minder uithoudingsvermogen heeft of benauwd wordt moet gedacht worden aan een hartprobleem. Ook is het mogelijk dat de egel plotseling overlijdt. Vaak wordt de diagnose pas tijdens een pathologisch onderzoek na het overlijden (sectie) gesteld.
Therapie: bij de egel is er nog niet zoveel bekend over de oorzaak van cardiomyopathie. De behandeling die geprobeerd kan worden is het zelfde zoals die aan honden en katten gegeven wordt.

Penisobstructie:
Dit komt vaak door het type bodem waarop de egels gehouden worden. Vooral kleine houtsnippers of klontvormende kattengrit kan een ondoordringbare verstopping ter hoogte van de penis vormen bij egels. Het gevolg hiervan kan zijn dat de egel niet meer kan plassen. Dit is een ernstige aandoening die vergelijkbaar is met de penisverstopping bij een plaskater. Dit kan overigens bij een vrouwelijke egel optreden rond de vulva en anus. Soms is blaasgruis de oorzaak zoals zich dit voordoet bij katers.
Therapie: dit is een spoedgeval! Indien de egel echt niet meer kan plassen bestaat het risico op dodelijke intoxicatie (nieren kunnen niet meer ontgiften) met of zonder een blaasruptuur. In eerste instantie zal de egel onrustig worden en het zal een oplettende eigenaar die zijn egel goed kent opvallen dat zijn egel vaker probeert te plassen. Het mag duidelijk zijn dat de klont verwijderd moet worden om het probleem op te lossen. Een goede bodembedekking kan dit probleem voorkomen.
Indien de oorzaak van deze onrust/niet kunnen plassen geen klont is, moet de egel met spoed naar de dierenarts. De dierenarts kan dan onderzoeken of er sprake is van een obstructie door blaasgruis of blaasstenen.

Oogproblemen:
Oog problemen kunnen komen door stof, maar het kan ook door trauma (ongeval/ tegen iets aanlopen) of vechten komen. Soms veroorzaakt een egel het bij zichzelf bijvoorbeeld door heftige jeuk rond de kop. Oogproblemen vallen vaak niet zo snel op, aangezien de egel zich frequent oprolt, waarbij de kop verdwijnt.
Therapie: de dierenarts zal moeten onderzoeken wat het probleem is en een behandeling moeten instellen. Soms is het oog niet meer te reden, en een pijnlijk oog zal verwijderd moeten worden. Egels gaan voornamelijk op hun reuk af en zullen snel kunnen wennen aan het feit dat er één of beide ogen weggehaald zijn.

Neurologische Problemen

Verlammingsverschijnselen
Een egel die verlamd is met de achterpoten heeft last van een parese of paralyse posterior. Er zijn verschillende oorzaken te bedenken voor deze aandoening. Als belangrijkste moet er gedacht worden aan wervelfracturen, tumoren of hernia’s, maar ook een beiderzijdse breuk van de achterpoten kan de oorzaak zijn. Fracturen kunnen vaak alleen goed gediagnosticeerd worden door middel van een röntgenfoto.

Wobbly Hedgehog Sydroom
Dit is een ziekte die bij Afrikaanse Witbuikegels voorkomt. De ziekte begint met een ataxie (wankelende/dronken mans gang), die verergert tot uiteindelijk een paralyse (totale verlamming) optreedt. Meestal wordt deze ziekte bij dieren van 1 tot 3 jaar oud gezien, het begint bijna altijd met de achterpoten. Naast het moeilijke lopen kan de egel soms problemen hebben met plassen of poepen door de verlamming van de zenuwen in dat gebied. De prognose van deze ziekte is niet goed en de egel sterft vaak na 6 weken tot 19 maanden na het ontstaan van de ziekte. Vitamine B en ontstekingsremmende middelen kunnen het ziekteproces vertragen.
Therapie: indien een egel neurologische klachten heeft zal een dierenarts altijd het dier moeten onderzoeken om een idee te kunnen krijgen van de achterliggende oorzaak. Soms kan een röntgenfoto nodig zijn voor een diagnose. Helaas is het niet altijd mogelijk om de egel van zijn aandoening te genezen, en euthanasie is dan vaak de meest humane oplossing.

Tumoren
Ook egels zijn gevoelig voor tumoren. De meeste tumoren treden pas op bij een leeftijd vanaf 3 jaar. Het is verstandig om elk bultje of wondje dat niet goed geneest na te laten kijken.
Therapie: de dierenarts kan van het bultje enkele cellen weghalen om dit pathologisch te laten onderzoeken (DNAB) om zo achter de aard van de tumor te kunnen komen. Ook is het mogelijk om de gehele bult te verwijderen, waarna deze opgestuurd wordt voor pathologisch onderzoek. De prognose hangt af van de locatie van de tumor en het type tumor.

Botbreuken
Vooral wilde egels lopen nogal eens een botbreuk op van een of meerder poten. Ze zijn blijven hangen in gaas, worden aangereden of komen terecht in vallen die voor andere dieren geplaatst zijn. Ook je eigen egel kan natuurlijk een breuk oplopen.
Therapie: door middel van een röntgenfoto kan bekeken worden om wat voor type breuk het gaat. De dierenarts kan samen met u beslissen wat de beste optie als therapie is. Dit kan voor iedere situatie anders zijn. Het nadeel bij egels is, dat een eventuele externe fixatie (pinnen aan de buiten kant van de poot) erg sterk moet zijn omdat deze anders breekt bij het oprollen van de egel.

Vergiftigingen

Slakkengif
Slakkengif met metaldehyde dood niet alleen slakken. Dit gif is zo sterk dat ook egels, honden en katten kunnen overlijden als ze dit gif binnen krijgen (ook voor kleine kinderen is het niet zo’n lekker goedje). Egels kunnen dit gif binnen krijgen als ze deze gifkorrels of meerdere vergiftigde slakken opeten. De verschijnselen die je dan ziet zijn vaak van neurologische aard.
Spiertrillingen, ataxie, draaien met de ogen, extreem warm aanvoelen met een hoge temperatuur en erg veel hijgen zijn vaak de symptomen die opvallen na een vergiftiging met metaldehyde. De normale temperatuur van een Europese egel is ongeveer 35.1 graden en van Witbuikegels ongeveer 36.1 tot 37.2 graden.
Therapie: ook dit is een spoedgeval! Het is altijd noodzakelijk om naar de dierenarts te gaan. Indien de egel het net gegeten heeft (nog geen 2 uur geleden) kan het zin hebben om de egel te laten braken. Braken mag niet meer opgewekt worden indien de egel al neurologische symptomen heeft omdat hij zich dan kan verslikken en er een longontsteking kan ontstaan. Het kan zinnig zijn om actieve kool (Norit®) te geven zodat het gif gebonden wordt.
Verder is sedatie (lichte slaap) nodig om de ernstige oververhitting, die wordt veroorzaakt door de heftige spiertrillingen, tegen te gaan.
Daarnaast is een infuus nodig. Deze therapie moet over het algemeen 1 a 2 dagen voortgezet worden, het gif is na 2 dagen voldoende uit het lichaam.

Rattengif
Ratten en muizengif met cumarine derivaten zorgen ervoor dat Vitamine K zijn werking in het lichaam niet meer kan uitvoeren. Vitamine K is nodig om het bloed te laten stollen.
Door de werking van Vitamine K te blokkeren, bloedt een dier als het ware dood. Symptomen die kunnen opvallen zijn: bleke slijmvliezen, blauwe plekken, bloed in de ontlasting of urine, slecht eten, zwakte en ataxie. Therapie: ook dit is een spoed geval! Indien de egel het gif net gegeten heeft, is het goed om hem te laten braken. Daarnaast moet Vitamine K gegeven worden. Vaak voor langere tijd.

Wonden
Egels kunnen wonden oplopen door bijtwonden van andere egels of van andere dieren. Daarnaast kunnen ze ook wonden oplopen na aanrijdingen of andere ongelukken, of als ze zichzelf ergens aan open halen als ze zijn blijven vastzitten. Ondanks de grote huidwonden die egels soms hebben kunnen ze zich vaak nog wel oprollen.
Therapie: verse wonden kunnen soms door middel van een operatie gehecht worden.

 

 

Oudere wonden, en zeker wonden die ontstoken zijn, kunnen alleen met antibiotica en langdurige verzorging genezen. Vaak komen de stekels weer terug. Een wilde egel zonder stekels kan niet terug gezet worden in de natuur en zal in een egel opvang moeten blijven.

Geschikt als huisdier?
Zoals gezegd mag de Europese Egel niet als huisdier gehouden worden. Zonder ontheffing mag je een egel ook niet verzorgen. Alleen een egelopvangcentrum mag zieke dieren verzorgen.

Egels zijn over het algemeen speelse diertjes. Ze spelen soms uren met hun voerbakje of bijvoorbeeld een WC-rol in de kooi.

Hoewel egels best tam kunnen worden zijn het in het begin vaak nerveuze diertjes. Dat zijn ze van nature. Bij het minste geringste rollen ze zich al op, maar een tamme nieuwsgierige egel laat al snel zijn kopje weer zien. Een egel moet aan je wennen. Pak hem hiertoe met twee handen op vanaf de zijkanten. Het liefst zonder handschoenen zodat hij aan je geur kan wennen. Je moet wel oppassen dat je vingers niet in het balletje terecht komen als ze zich oprollen, deze ervaring kan bijzonder pijnlijk zijn. Als je de egel voldoende rustige aandacht geeft wordt hij vanzelf steeds tammer. Ondanks dat wordt de egel geen troetel dier. Het is dus ook geen diertje dat geschikt is voor kinderen.
Houd er rekening mee dat de meeste egels vooral ’s avonds en ’s nachts actief worden en overdag bijna de hele tijd verstopt liggen te slapen.

Grootooregels zijn territoriale dieren. Ze kunnen dus beter niet samen gehouden worden. Het is mogelijk dat deze egels elkaar ernstig beschadigen indien ze toch samen gehouden worden. De tanden van de Grootooregel zijn niet misselijk, en ze kunnen dan ook goed bijten.
Hoewel deze egel wat wilder kan zijn is het toch mogelijk om ook de Grootooregel tam te maken. Het is een soort dat iets drukker is dan de Witbuikegel, maar hij is wel als huisdier te houden. De Witbuikegel is iets beter geschikt, die kunnen als de kooi voldoende ruimte en schuilmogelijkheid biedt ook als koppeltje gehouden worden.

Kleine Egeltenrecs:
Hoewel ook Kleine Egeltenrecs eigenlijk nachtdieren zijn kunnen ze erg handtam worden bij voldoende (rustige) aandacht. Indien ze bang zijn of geïrriteerd zullen ze een sissend geluid maken. Kleine Egeltenrecs zijn makkelijk te houden maar hebben wel voldoende temperatuur nodig. De temperatuur in de kooi mag niet onder de 20 graden komen. Een warmte lamp (donker straler, als nachtdier houden ze niet van fel licht) die zorgt voor een plek tot 35 graden wordt erg op prijs gesteld. De kooi mag 3-4 keer per week gesproeid worden met een plantenspuit met water om het regenseizoen na te bootsen. Indien ze niet op zand gehouden worden, vinden ze een zandbak op zijn tijd geweldig. Egeltenrecs zijn sociale dieren die in kleine groepjes gehouden kunnen worden, hoewel meerdere mannetjes in een kooi wel kunnen gaan vechten, dus het beste kan er maar 1 man bij een aantal vrouwtjes geplaatst worden.

Problemen voor onze eigen West-Europese Egel

De egel heeft het ondanks dat ze nog voldoende voorkomen vaak wel moeilijk. Er zijn meerdere redenen waarom egels het moeilijker hebben. Problemen die de egel onder andere ondervindt zijn:
• aanrijdingen, vaak met de dood tot gevolg;
• vergiftigingen met slakkengif;
• verdrinkingen in vijvers waar een te steile hoge rand omheen zit waar ze niet meer uit kunnen klimmen; egels kunnen wel goed zwemmen maar verdrinken uiteindelijk door uitputting omdat ze de vijver niet meer uit kunnen komen;
• ophanging in netten over de moestuin;
• te nette tuinen waarbij geen goede schuilmogelijkheden meer zijn, of verstoring in de winterslaap omdat de tuin winter klaar gemaakt wordt en al het afval met egel en al wordt weggegooid;
• de das komt weer meer voor in Nederland; dassen kunnen egels makkelijker aan dan vossen en zijn belangrijke natuurlijke vijanden.

Egel gevonden, wat nu?
Niet iedere egel die je tegenkomt is ziek of gewond. Veel egels hebben dus geen hulp nodig.

In de volgende situaties hebben egels wel hulp nodig:
• egels met wonden op het lichaam;
• een egel met vliegeneieren en/of maden (myiasis), erg veel teken of vlooien;
• indien de egel zomaar op straat wordt gevonden midden op de dag;
• een egel die zich niet oprolt na aanraking;
• een verkouden of snotterende egel;
• een egel die niet goed kan lopen en niet op zijn pootjes kan staan; indien hij opgerold ligt kun je hem op een rustige plek in het gras leggen, indien hij na een klein tijdje niet overeind komt en wegloopt als je hem met rust laat heeft hij mogelijk problemen;
• een jong egeltje dat je al een paar uur hebt zien rond lopen zonder dat zijn moeder erbij is gekomen; normaal gesproken kunnen jongen ook overdag soms ook een stukje lopen zonder moeder, maar dat is vaak maar van korte duur; indien hij al een paar uur alleen rond loopt is hij of zijn moeder kwijt of het nest is verstoord;
• wanneer van een egel tijdens een koude winter per ongeluk het winternest verstoord wordt;
• een bijna verdronken egel;
• een egel die vastzit in wat dan ook (tenzij je zeker weet dat hij niks mankeert en hij er nog maar net vast zat en je zeker weet dat hij er zelf ook weer uit kan komen);
• erg magere egels;
• exotische egels die ontsnapt of losgelaten zijn.

Tips!!!
• Indien je twijfelt over de gezondheid van een egel die je ziet is het altijd verstandig om contact op te nemen met een Egel Opvang.
• Pak een egel nooit op zonder handschoenen (niet alleen de stekels kunnen vervelend zijn, ook kunnen ze parasieten of schimmel bij zich dragen).
• Vervoer een egel in een doos met een dekentje, liefst met een warme kruik onder de deken en breng ze zo snel mogelijk naar een Egel Opvang. Mocht het toch niet lukken om ze snel weg te brengen zorg er dan voor dat de egel kan eten en drinken. Zet daartoe een klein schaaltje met water en zacht gemaakt honden of katten voer bij de egel. Melk en brood is niet!!! goed voor egels.

Op de website van Egel Opvang Amstelveen ( www.egelopvangamstelveen.nl ) staan alle opvangadressen voor egels in Nederland.

Meer informatie over egels kunt u onder andere vinden op http://egel.startpagina.nl .

De Boog 74
1741 MT Schagen
T:  0224 - 218 997
E: info@dkzuiderkaag.nl