slideshow_01.jpg

Rasafhankelijke genetische afwijkingen die middels DNA-onderzoek kunnen worden aangetoond

Erfelijke afwijkingen krijgen meer en meer aandacht. Met de komst van internet werd er ineens veel meer bekend door de gemakkelijke communicatie wereldwijd. Samen werd er getracht oplossingen te vinden voor problemen die mundiaal bleken te zijn. Daarbij kwam de wetenschap op de proppen met DNA onderzoek. Ziektes konden op DNA niveau worden opgespoord en er werden markers gemaakt om ze te bestrijden.


Bij alle diersoorten komen genetische afwijkingen voor, ze ontstaan door kopieerfoutjes (mutaties) bij de aanmaak van nieuw erfelijk materiaal. Vaak zullen deze mutaties geen gevolgen hebben, ze zijn ‘neutraal’ en dragen bij aan de genetische variatie binnen een ras. Andere mutaties blijken niet leefbaar (‘lethaal’), de aangetaste dieren sterven voor of vlak na geboorte of blijken zich niet te kunnen voortplanten. Deze ernstige fout van de natuur herstelt zich dus vanzelf, want een mutatie kan zich alleen verspreiden en uitbreiden als hij van generatie op generatie wordt overgedragen. En die mogelijkheid is er bij zo’n ernstig defect niet.

Maarrr… tussen deze neutrale en deze lethale foutjes bevindt zich een heel groot grijs gebied. Ze veroorzaken wel degelijk problemen, functiestoornissen, ongemak of pijn bij aangetaste individuen, maar niet in dusdanige mate dat deze sterven. Deze dieren groeien op, worden volwassen en planten zich voort, geven hun fout dus door aan nakomelingen. In natuurlijke situaties vinden we dit soort mutaties meestal in zeer kleine percentages. Omdat je vaak te maken hebt met dragers, is de kans dat 2 dragers met elkaar paren dan betrekkelijk klein.

Bij onze huisdierpopulaties is het anders, natuurlijke selectie is vervangen door kunstmatige selectie, bepaalde fokdieren zijn heel waardevol en worden enorm veel gebruikt waardoor je de variatie sterk verkleind. De inteeltcoëfficiënt stijgt. Daarnaast zijn er veel aandoeningen die pas op latere leeftijd aan het licht komen, dan heeft het dier zich dus al kunnen voortplanten. Met behulp van gericht DNA onderzoek kan de aanleg voor bepaalde ziektes al in een vroeg stadium worden aangetoond, ook kun je zien of het dier drager is voor een bepaalde aandoening. Daar kun je dan je fokbeleid weer op aanpassen.

KAT

- Gangliosidose type GM 1
Stofwisselingsziekte die valt onder de lysosomale stapelingsziekten. Door een tekort aan β-galactosidase worden er glycosfingolipiden opgehoopt in de lysosomen van cellen in de hersenen, lever, milt en nieren.

Rassen: Korat, Siamees

- Gangliosidose type GM 2
Stofwisselingsziekte die valt onder de lysosomale stapelingsziekten. Door een tekort aan activiteit van de enzymen hexosaminidase A + B stapelt gangloïside zich op in de lysosomen van cellen in de hersenen.

Rassen: Korat

- Glycogeen stapelingsziekte type IV(GSD IV)
Genetisch verworven stoornis in glucosemetabolisme. Normaliter wordt de overmaat aan glucose opgeslagen o.v.v. glycogeen in verschillende weefsels. Indien er energie nodig is, wordt er glucose ontnomen van de reserves aan glycogeen. Deze opbouw en afbraak is mogelijk door de vertakte opbouw van deze moleculen. Hiervoor is een bepaald enzym nodig, gebrek aan dit enzym leidt tot abnormale opslag van glycogeen in spiercellen, levercellen en neuronen, hetgeen kan leiden tot lethale orgaandisfuncties. De meeste aangetaste kittens sterven bij of kort na de geboorte, waarschijnlijk t.g.v. hypoglycemie. Kittens die de perinatale periode overleven lijken klinisch in orde totdat er progressief neuromusculaire degeneratie optreedt vanaf de leeftijd van 5-7 maanden. De volgende symptomen kunnen dan worden opgemerkt: koorts, bibberen, afname spiermassa, spierkrampen, verlamde ledematen, coma en sterfte tussen 7-14 maanden leeftijd.

Rassen: Noorse Boskat

- Hypertrofische cardiomyopathie (HCM) HCM1 en HCM11
Verdikking van de hartspier, waardoor een fatale hartritmestoornis kan ontstaan bij bijna alle kattenrassen. Er zijn veel erfelijke vormen van Hypertrofe Cardiomyopathie en nog maar enkele markers, waardoor de andere vormen veroorzaakt worden is dus nog zoeken.

Rassen: Maine Coon, Ragdoll

- Polycystic kidney disease (PKD)
Een veel voorkomende erfelijke afwijking bij katten. PKD wordt in alle kattenrassen gedetecteerd, maar komt verreweg het meest voor bij Perzische katten (tot 40%) en gerelateerde langharige raskatten. Er ontwikkelen zich cysten in de niercortex en –merg. Als het dier groeit, nemen de cysten toe in grootte en aantal waardoor het gezonde nierweefsel langzaam in de verdrukking komt. Dit resulteert uiteindelijk in renomegalie en nierfalen. De snelheid van progressie verschilt van kat tot kat. Bovenstaand verhaal geldt eigenlijk alleen voor de heterozygote varianten. De homozygoten sterven in utero of sterven op heel jonge leeftijd aan nierfalen. Soms komt PKD voor icm levercysten of peritoneopericardiale hernia’s. Tegenwoordig houden veel fokkers zich bezig met PKD screening vóór de fok om de ziekte uit de lijnen te krijgen.

Rassen: Brits Korthaar, Europese Korthaar, Exotische korthaar, Maine Coon, Noorse boskat, Pers en –achtigen, Selkirk Rex

- Pyruvaatkinase deficiëntie (PKdef)
Een mutatie in het PK1 gen heeft tot gevolg dat er geen functioneel pyruvaatkinase in de erythrocyten wordt aangemaakt en de omzetting van fosfoënolpyruvaat naar pyruvaat niet plaatsvindt. Hierdoor wordt de omzetting van glucose tot lactaat geblokkeerd met een opstapeling van glycolytische intermediairen en een tekort aan ATP tot gevolg, waardoor de rode bloedcellen instabiel worden en eerder afsterven. De normale levensduur van een rode bloedcel is 3 maanden. Deze afwijking leidt dus tot (intermitterend) bloedarmoede. De leeftijd waarbij deze ziekte zich openbaart varieert van 6 maanden tot 12 jaar. De symptomen zijn het gevolg van de anemie: lethargie, zwakte, bleke slvl, anorexie, splenomegalie en gewichtsverlies. Deze dieren hebben een heel lage PK activiteit in het bloed die pathognomonisch is voor deze autosomale, recessieve aandoening.

Rassen: Abessijn, Somali

- Progressieve Retina Atrofie (rdAc-PRA)
Aandoening die degeneratie veroorzaakt van retinacellen in het oog. In de vroege fase is er aantasting van staafjes, later ook van kegeltjes, hetgeen tot blindheid leidt. Aangetaste katten worden geboren met normaal zicht. De leeftijd van optreden klachten is 1.5-2 jaar oud. In het laatste stadium is er complete fotoreceptor degeneratie en blindheid, gewoonlijk vanaf 3-5 jarige leeftijd.

Rassen: Abessijn, Somali

- Spinal Muscular Atrophy (SMA)
SMA veroorzaakt afsterven van neuronen van het RM die de skeletspieren van de romp en de ledematen innerveren. Verlies van neuronen tijdens de eerste levensmaanden leidt tot spierzwakte en atrofie die voor het eerst gezien kan worden vanaf 3-4 maanden. Aangetaste kittens ontwikkelen een vreemde gang met een zwalkende achterhand en hakken die naar binnen gedraaid worden. Soms zie je uitstekende nagels voor. Na het bereiken van de leeftijd van 5-6 maanden zijn de dieren te zwak om omhoog te springen en landen vaak onhandig als ze ergens afspringen. Door de lange vacht wordt de spieratrofie soms gemist.

Rassen: Maine Coon

HOND

- Canine Leucocyte Adhesion Deficiency (CLAD)
Canine Leucocyte Adhesion Deficiency (voorheen Canine granulocytopathy syndrome) bij de Ierse Setter is een overerfbaar autosomaal recessief defect waardoor het immuniteitssyteem tekort schiet. De granulocyten functioneren niet. Deze afwijking treft geen volwassen honden maar enkel pups. Aangetaste dieren tonen ernstige infecties als omphalophlebitis, huidinfecties, osteomyelitis en gingivitis, waaraan zij uiteindelijk zullen overlijden ondanks gebruik van antibiotica.

Rassen: Ierse Setter

- Erfelijk Cataract Australische Herder
Cataract is een van de voornaamste oorzaken van blindheid bij de hond. Bij Australische Herders is onderzoek verricht op DNA niveau. Hierbij is gebleken dat Australische Herders met een bepaalde mutatie circa 12 keer meer kans hebben op het ontwikkelen van bilateraal cataract dan rasgenoten die deze mutatie niet hebben. Deze mutatie erft dominant over, hetgeen wil zeggen dan 1 aangetaste ouder al aanleiding kan geven tot nakomelingen met deze afwijking.

Rassen: Australische Herder

- Erfelijk Cataract Franse Bulldog
Naar deze vorm van cataract die zich op jonge leeftijd openbaart is nog volop onderzoek bezig. De ervaring heeft inmiddels wel geleerd dat deze genetische aandoening bij Franse Bulldogs optreedt binnen het eerste levensjaar, bilateraal, symmetrisch en progressief is. Eerder werden de genetische mutaties al gevonden bij de Stafford en de Boston terriër, nu kan ook de Franse Bulldog onderzocht worden. Zowel aangetaste dieren als dragers kunnen op deze manier worden gedetecteerd. De aandoening erft autosomaal recessief over.

Rassen: Franse Bulldog

- Erfelijk Cataract Staffordshire Bull Terrier
Deze erfelijke aandoening werd eind jaren 70 ontdekt bij de Stafford. Aangetaste dieren ontwikkelden op jonge leeftijd cataract in beide ogen, terwijl ze geboren werden met normale lenzen. De vertroebeling start vanaf een aantal weken tot maanden na de geboorte en wordt geleidelijk erger totdat de dieren blind worden op leeftijd van 2-3 jaar. De mutatie erft autosomaal, recessief over.

Rassen: Staffordshire Bull Terrier

- Juveniel Erfelijk Cataract
Idem.

Rassen: Boston Terrier

- Cerebellaire Ataxie
Cerebellaire ataxie bij de Italiaanse Spinone is een ernstige neurologische ziekte. Het cerebellum wordt aangetast, een deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor de coördinatie van motorische bewegingen van het lichaam. Aangetaste dieren worden gezond geboren, maar de symptomen starten vanaf enkele weken tot maanden na de geboorte. We zien een onzekere gang, coördinatieverlies en slecht evenwicht dat steeds erger wordt. De meeste dieren worden geëuthanaseerd voordat ze 1 jaar oud worden. Voor deze autosomaal recessieve aandoening is geen behandeling. De beschikbare test maakt gebruik van DNA-markers en is in 95-98% van de gevallen accuraat.

Rassen: Spinone

- Cystinurie
Cystinurie is een erfelijke nierafwijking. Bij verschillende hondenrassen komt cystinurie voor, maar bij de Newfoundlander komt de zwaarste variant voor. Bij cystinurie is er een defect in de werking van de nieren, waardoor o.a. cystine in de urine aanwezig blijft en niet door de nieren wordt opgenomen zoals het hoort. De cystine die aanwezig blijft in de urine kan tot kristalvorming leiden en zo nier- en blaasstenen vormen. Aangetaste dieren leiden aan recidiverende urineweginfecties met risico op obstructies. Obstructie leidt dan weer tot nierfalen, blaasruptuur en sterfte. Symptomen kunnen al starten vanaf 6-12 maanden met name bij de Newfoundlander, maar gemiddeld zijn deze dieren 4-5 jaar oud. Er zijn therapeutische mogelijkheden, echter sommige Newfoundlanders reageren niet of nauwelijks.

Rassen: Newfoundlander, Landseer

- Familiale Nefropathie (FN)
Deze genetische ziekte leidt tot een progressieve, uiteindelijk fatale nieraandoening bij juveniele Engelse Cockers. Het stadium van chronisch nierfalen treedt typisch op tussen de leeftijd van 6 maanden en 2 jaar. Beide nieren worden snel kapot gemaakt. De eerste symptomen bestaan uit veel drinken, niet groeien of zelfs afvallen, verminderde eetlust en braken.

Rassen: Engelse Cocker spaniel

- Fucosidose
Fucosidose is een zeldzame erfelijke en aangeboren stofwisselingsziekte die valt onder de lysosomale stapelingsziekten, waarbij een opeenstapeling van oligosacchariden in verschillende delen van het lichaam, vooral in het centraal zenuwstelsel (maar ook in andere organen) plaatsvindt. Bij de Engelse Springer spaniel leidt deze ziekte tot neurologische symptomen als gevolg van een combinatie van motorische en mentale problemen. Er zijn coördinatieproblemen, gedragsafwijkingen, blindheid, doofheid en verslikken. Ziekte openbaart zich tussen de leeftijd van 18 maanden en 4 jaar, heeft een progressief verloop en zal fataal eindigen.

Rassen: Engelse Springer spaniel

- Gangliosidose type GM 1
Lysosomale stapelingsziekte die aanleiding geeft tot neurologische stoornissen. Aangetaste honden leiden aan paralyse van ledematen en spasmen van spieren. De meeste honden sterven op 8 maanden leeftijd aan deze stofwisselingsziekte.

Rassen: Husky

- Globoïd cel leucodystrofie (GCL, Krabbe)
Metachromatische leucodystrofie is een zeer zeldzame erfelijke en aangeboren stofwisselingsziekte die valt onder de lysosomale stapelingsziekten. De ziekte van Krabbe wordt veroorzaakt door een tekort aan activiteit van het enzym galactoside -galactosidase. Hierdoor vindt stapeling plaats van het vet galactosylceramide, een sfingolipide, in de hersenen. Deze stapeling heeft ernstige gevolgen: de beschermingslaag van de zenuwen (myeline) verdwijnt in bepaalde delen van het centraal zenuwstelsel. Degeneratie van de witte stof. Als gevolg hiervan is er is sprake van een vertraagde verstandelijke ontwikkeling, gevolgd door verlamming, tremoren, verdere geestelijke achteruitgang en blindheid. Klachten beginnen vanaf 1-3 maanden leeftijd, er is progressie, de dieren worden meestal zo rond de leeftijd van 8-9 maanden geëuthanaseerd.

Rassen: Cairn terrier, West highland white terrier

- Golden Retriever Muscular Dystrophy (GRMD)
Spontane, X-gelinkte, progressieve, fatale ziekte die ook bekend is als homoloog van Duchenne Muscular Dystrophy (DMD, humaan). Er is een tekort aan het eiwit dystrofine in de spiercelwand. Aangetaste reuen hebben hoge creatine spiegels, spieratrofie met contracturen, hyaliene spiervezeldegeneratie incl. mineralisatie, fibrose van endomysium en perimysium met vettige infltratie en cardiomyopathie. De dieren hebben opvallend weinig uithoudingsvermogen en weinig spierkracht, progressief verliezen ze nog meer spierkracht.

Rassen: Golden Retriever

- Hereditary Myopathy of Labrador Retrievers of Centronucleaire Myopathie
Erfelijke myopathie werd 25 jaar geleden in Amerika voor het eerst beschreven bij Labrador Retrievers en is sindsdien ook in Europa en Australië onder verschillende namen bekend. Bv. Centrale neurale myopathie. Bij spierbiopten van getroffen honden zien we het volgende beeld: een groot deel van de skeletspieren is verwoest en ligt er sterk verdeeld of gebroken bij. Erfelijke myopathie wordt autosomaal recessief overgeërfd en zit op het X-chromosoom. Dat betekent dat een hond die aan HMLR lijdt het gen van zowel de vader als de moeder heeft geërfd, beide zijn dus sowieso drager van het gen. Zogenaamde dragers, honden met een belast gen, hoeven niet ziek te zijn maar geven het gen aan 50% van hun nakomelingen door. Bij de kruising van 2 dragers bestaat het gevaar dat de nakomelingen lijder worden van deze ziekte. Als men een lijder kruist met een HMLR vrije hond worden krijgen de nakomelingen de ziekte niet maar zijn wel allen drager van het gen Symptomen zijn hypotonie, gegeneraliseerde spierzwakte, abnormale houding, stijve/hoppende gang, uithoudingsintolerantie en frequent collaps als blootgesteld aan koude.

Rassen: Labrador Retriever

- Koperstapelingsziekte
De ziekte van Wilson is een stofwisselingsziekte waarbij ophoping van koper in de lever, de hersenen en het oog optreedt. Door de ophoping van koper ontstaat onherstelbare schade en toxiciteit in deze organen. Bij patiënten met de ziekte van Wilson ontbreekt het enzym ceruloplasmine dat koper bindt aan een eiwit. Hierdoor wordt het koper niet verder verwerkt en gaat het zich in het lichaam ophopen, in de eerste plaats in de lever, daarna in andere organen, bijv. in de ogen, waardoor een bruine ring om het hoornvlies kan ontstaan (ring van kayser-fleischer). Vroeger werd de diagnose gesteld middels leverbiopt en bepalen kopergehalte in de lever op of na 1-jarige leeftijd. Zonder behandeling ontwikkelen aangetaste dieren een leverziekte waaraan zij zullen overlijden, meestal tussen 3-7 jaar.

Rassen: Bedlington terrier

- L2-hydroxyglutaaracidurie (L2-HGA)
L2-HGA is een neurometabolische ziekte die gekarakteriseerd wordt door verhoogde gehaltes aan L2-hydroxyglutaarzuur in de urine, het plasma en cerebrospinaal vocht. De aandoening tast het CZS aan, de klinische symptomen worden vaak zichtbaar tussen 6-12 maanden leeftijd. Soms wordt er niets gemerkt tot hogere leeftijd (tot 7 jaar). Deze symptomen variëren van epileptische aanvallen, coördinatieproblemen, tremoren, spierstijfheid na opwinding/beweging tot veranderd gedrag. Overerving gebeurt autosomaal recessief. Dat betekent dat ook de dragers opgespoord dienen te worden.

Rassen: Staffordshire Bullterrier

- Maligne hyperthermie (MH)
Maligne hyperthermie is een erfelijke aandoening van de spieren, waarbij spieren afwijkend reageren op anesthesiegassen en bepaalde spierverslappers. De kenmerken van maligne hyperthermie zijn een toegenomen spierspanning, spierafbraak en een plotselinge toename in de lichaamstemperatuur. Door calcium trekken de spieren samen. Als de hersenen de opdracht geven 'einde samentrekking' wordt normaal het calcium uit de spiercellen verwijderd door een bepaalde chemische reactie. Bij maligne hyperthermie treedt die reactie niet op en blijft calcium in de cellen achter. De spier blijft in samengetrokken toestand. Daardoor ontstaat heel veel warmte, die niet uit de spieren wordt afgevoerd.

Rassen: alle rassen

- Multi drug resistance 1 (MDR1)
Honden met een MDR1 gendefect kunnen de stof P-glycoproteïne niet maken, waardoor bepaalde stoffen (veel gebruikte medicijnen) niet uit de hersencellen geweerd kunnen worden. Hierdoor wordt de concentratie van deze stoffen in de hersencellen zo hoog dat ze giftig kunnen worden en voor problemen kunnen zorgen. Dit probleem werd in de jaren tachtig ontdekt toen er steeds vaker neurologische problemen gemeld werden na gebruik van Ivermectine (een antiparasitair middel) bij bepaalde rassen. De dieren hadden last van mydriasis, tremoren, ataxie, anorexie, speekselen, blindheid, AH depressie, coma en zelfs sterfte. De symptomen traden op bij doseringen die 1/200 waren van de normale toxiciteitsdrempel.

Rassen: Collie, Border Collie, Sheltie, Australische herdershond, Bobtail, Silken windhond, Whippet langhaar, Engelse herder, McNab herder/Border Collie (alle Collie- en Duitse Herdergerelateerde rassen)

- Mucopolysaccharidose type VII
Mucopolysaccharidose VII (MPS VII) is een zeldzame erfelijke en aangeboren stofwisselingsziekte die valt onder de lysosomale stapelingsziekten. MPS VII wordt veroorzaakt door stapeling van mucopolysacchariden. Deze suikers maken normaal deel uit van een beschermingslaag die om cellen heen zit. De stapeling ontstaat door een gebrek aan activiteit van het enzym -glucuronidase.

Rassen: Duitse Herder

- Myotonia Congenita
Myotonia congenita is een zeer zeldzame erfelijke spieraandoening. De ziekte wordt veroorzaakt door een aangeboren soort overgevoeligheid van de spieren. Kenmerkend zijn de meestal pijnloze aanvallen van spierkramp. Deze kramp of stijfheid ontstaat wanneer de hond zich weer beweegt na een tijd van rust, door emoties en soms door koude. De meeste honden hebben slechts af en toe last van deze krampen en kunnen hiermee leven.

Rassen: Dwergschnauzer

- Nachtblindheid (congenitale stationaire nachtblindheid, CSNB)
Congenitale stationaire nachtblindheid, ook retinadystrofie genaamd, is een aangeboren, erfelijke aandoening van het netvlies van het oog, veroorzaakt door een defect in het RPE65- gen. Bij aangetaste honden is er een groei- en voedingsstoornis van het netvlies, waardoor er nachtblindheid en een verminderd gezichtsvermogen overdag optreedt. Dit verminderde gezichtsvermogen overdag kan enorm variëren tussen individuele honden. Deze honden hebben en afwijkend ERG, electroretinogram.

Rassen: Briard

- Narcolepsie
Honden met narcolepsie hebben last van slaperigheid overdag en onbedwingbare slaapaanvallen overdag, sommige patiënten hebben tevens last van kataplexie (spierverslappingen). De oorzaak hiervan is een mutatie in het gen dat codeert voor hypocretin (orexin) receptor 2.

Rassen: Dobermann

- Neuronale ceroid lipofuscinose
NCL vormen een groep stofwisselingsziekten met het volgende kenmerk: in de zenuwcellen van de hersenen en in andere weefsels, zoals spiercellen, wordt ceroidlipofuscine opgestapeld. Bij NCL leidt deze stoornis van de zenuwcellen in het netvlies tot achteruitgang van het gezichtsvermogen. Een gestoorde functie van de zenuwcellen die de spieren besturen, leidt tot motorische problemen. Er treden daarnaast een soort epileptische verschijnselen ook lichte spierschokken op. Ook kunnen er zich stoornissen in het geheugen, de communicatie, het slapen en het gedrag ontstaan.

Rassen: Border Collie

- Neutropenie (Canine cyclische neutropenie, Gray Collie syndrome)
Autosomaal recessieve aandoening die de stamcellen die aanwezig zijn in het beenmerg aantast. Deze cellen zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling van alle bloedcellen in het lichaam. Deze aandoening leidt tot schommelende aantallen bloedcellen, het aantal neutrofielen daalt elke 10-12 dagen gedurende 3 dagen dramatisch en herstelt zich dan weer. Aangetaste pups tonen zwakker, kleiner en hebben een vaalgrijze, rozegrijze of beige vachtkleur. Door de schommelende aantallen bloedcellen zijn deze dieren extreem gevoelig aan infecties en tegen de tijd dat ze 10-12 weken oud zijn krijgen ze verschijnselen als koorts, diarree, ooginfecties en luchtweginfecties. Frequent ook stollingsproblemen. Deze honden worden zelden ouder dan 3 jaar, ze sterven meestal enkele weken postpartum.

Rassen: Border Collie, Collie

- Phosfofructokinase deficiëntie (PFKdef)
Deze aandoening wordt ook Glycogeenstapelingsziekte VII of de ziekte van Tarui genoemd, dit is een erfelijke en aangeboren aandoening waarbij glycogeen niet afgebroken kan worden door het lichaam. Bij de glycogeenstapelingsziekte VII wordt stapeling van glycogeen veroorzaakt door een gebrek aan activiteit van het enzym fosfofructokinase Zonder dit enzym zijn rbc en spiercellen niet in staat te voorzien in hun energiebehoeften. Dientengevolge tonen aangetaste honden intermitterend klachten als zwakte, lethargie, uithoudingsintolerantie, slechte prestaties en uitzicht, spierkrampen, geelzucht en donker gekleurde urine. Deze donker gekleurde urine is een van de meest in het oog springende aanwijzingen, het treedt meestal op na fikse inspanning, extreem veel blaffen of hijgen of blootstelling aan hitte en wordt veroorzaakt door destructie van rode bloedcellen.

Rassen: Engelse Springer spaniel

- Progressieve Retina atrofie (PRA)
De erfelijke Progressieve Retina Atrofie is een verzamelnaam voor een groep erfelijke netvliesdegeneraties. De eerste gevallen (van de nachtblindheidsvorm) werden gesignaleerd bij Gorden Setters in Zweden. Atrofiëren de kegeltjes het eerst, dan wordt dit voorafgegaan door Pigment Epitheel Dystrofie (PED). PED wordt gekenmerkt door het optreden van pigmentophopingen in het pigmentepitheel van het netvlies. In een wat verder gevorderd stadium van de ziekte gaan de kegeltjes degenereren. De honden gaan hierdoor, zo tussen de leeftijd 3 tot 5 jaar, overdag duidelijk minder goed zien. Atrofiëren de staafjes het eerst, dan zal eerst nachtblindheid (oude benaming: gegeneraliseerde PRA) optreden. Zijn de staafjes en de kegels beiden geheel geatrofieerd, dan is het dier geheel blind. Dit proces treedt aan beide ogen tegelijk op en verloopt beiderzijds in gelijk tempo.

Rassen: Bullmastif, Engelse Mastiff, Ierse Setter, Sloughi, Welsh Corgi

- cord1-PRA (cone-rod dystrophy 1)
De retina is een dunne laag van neuronale cellen achterin de oogbol. Het bevat fotoreceptoren (staafjes en kegeltjes) die reageren op licht. De kegeltjes verzorgen kleuren en hoge resolutiebeelden. De staafjes nemen lage resolutiebeelden en nachtvisie voor hun rekening. Degeneratie van de retina resulteert in zichtvermindering, vaak blindheid. Er is geen behandeling voor deze genetische atrofie waarbij eerst de kegeltjes aangetast raken en dan de staafjes (cone-rod). Cone-rod dystrofieën worden gekarakteriseerd door het relatief vroege verlies van de kegel fotoreceptoren. De vroegste ophthalmologische tekenen kunnen soms gezien worden vanaf 6 mnd leeftijd, echter vaak pas veel later, hetgeen meteen een probleem is i.v.m. fokken en overdracht van de mutatie. Gelukkig is dit middels deze DNA-testen gemakkelijker en eerder te detecteren.

Rassen: Engelse Springer Spaniel, Dwergtekkel (lang- of gladhaar)

- prcd-PRA (progressive rod-cone degeneration)
prcd-PRA is een fotoreceptor degeneratie bij honden die varieert in moment van ontstaan. Bij deze genetische aandoening vindt er eerst degeneratie plaats van staafjes hetgeen aanleiding geeft tot nachtblindheid die progressief verergerd. Vervolgens resulteert degeneratie van kegeltjes eventueel in volledige blindheid, zelfs bij volop daglicht. De klachten ontstaan meestal bij jonge tot jongvolwassen dieren, dit varieert per ras.

Rassen: Amerikaanse Cocker spaniel, Amerikaanse Eskimo, Australische herder, Australian stumpy tail cattledog, Chesapeake Bay Retriever, Chinese crested, Engelse Cocker spaniel, Entlebucher Sennenhond, Finse Lappenhond, Golden Retriever, Kuvasz, Labrador Retriever, Lapponian Herder, Dwergpoedel, Nova Scotia Duck Tolling Retriever, Portugese Waterhond, Silky Terrier, Dwergpoedel, Zweedse lappenhond

- Pyruvaatkinase Deficiëntie (PKdef)
Een mutatie in het PK1 gen heeft tot gevolg dat er geen functioneel pyruvaatkinase in de erythrocyten wordt aangemaakt en de omzetting van fosfoënolpyruvaat naar pyruvaat niet plaatsvindt. Hierdoor wordt de omzetting van glucose tot lactaat geblokkeerd met een opstapeling van glycolytische intermediairen en een tekort aan ATP tot gevolg, waardoor de rode bloedcellen instabiel worden en eerder afsterven. De normale levensduur van een rode bloedcel is 3 maanden. Deze afwijking leidt dus tot (intermitterend) bloedarmoede. De leeftijd waarbij deze ziekte zich openbaart varieert van 6 maanden tot 12 jaar. De symptomen zijn het gevolg van de anemie: lethargie, zwakte, bleke slvl, anorexie, splenomegalie en gewichtsverlies. Deze dieren hebben een heel lage PK activiteit in het bloed die pathognomonisch is voor deze autosomale, recessieve aandoening.

Rassen: Basenji, West highland white terrier, Duitse Herder, Tekkel, Cairn terrier, Beagle, Chihuahua, Amerikaanse Eskimo

- Pyruvaat Dehydrogenase Fosfaat 1 Deficiëntie (PDP1)
Dit is een autosomaal recessieve aandoening die gekenmerkt wordt door uithoudingsintolerantie en collaps na inspanning bij de Clumber Spaniel en de Sussex Spaniel. Er kunnen ook neurologische symptomen bij optreden. Er is een defect in het pyruvaat dehydrogenase fosfatase 1 gen. Het voeren van een hoog vet, ketogeen, dieet kan helpen.
Dragers kunnen gecombineerd worden met dieren die vrij bevonden zijn van deze mutatie. Als er structureel geen drager-drager kruisingen gebeuren en aangetaste dieren uitgesloten worden van de fok, zal het defect langzaam uitgeroeid worden.

Rassen: Clumber Spaniel, Sussex Spaniel

- Severe Combined Immunodeficiency (X-linked SCID)
Bij patiënten met SCID ontbreekt een gen, waardoor er geen bloedcellen worden gevormd die voor de afweer tegen virussen en bacteriën in stelling kunnen worden gebracht. De patiënt heeft geen enkele afweer tegen infecties en wordt niet ouder dan 4 mnd.

Rassen: Basset, Welsh Corgi

- Von Willebrand type 1
Von Willebrandfactor is een glycoproteïne dat wordt geproduceerd door bloedplaatjes en door cellen die bloedvaten omgeven. Het is opgebouwd uit verschillende, kleinere gebonden eiwitten en er is sprake van Von Willebrandziekte als er een defect is bij een van deze eiwitten. Wanneer een bloedvat scheurt en lekt, worden er bloedplaatjes naar deze plek gestuurd om zich te hechten aan de beschadiging. Terwijl de plaatjes hun werk doen, worden er meerdere bloedverdikkende factoren geactiveerd, hetgeen leidt tot de vorming van fibrine. Dit is het materiaal waaruit littekenweefsel wordt opgebouwd en het zorgt voor een meer permanente hechting. VWF treedt op als lijm door de plaatjes bij elkaar te houden op het defect. He zorgt ook voor het stabiel blijven van factor VIII, dit is de factor die ervoor zorgt dat fibrine wordt aangemaakt. Als er een VWF defect is, binden de plaatjes niet goed aan elkaar en zal het bloedverlies ongewenst langer duren. Type 1: alle eiwitten om VWF te maken zijn aanwezig, doch in zeer kleine hoeveelheden.

Rassen: Dobermann, Manchester terrier, Poedel, Duitse Pincher, Pembroke Welsh Corgi

- Von Willebrand type 2
Von Willebrandfactor is een glycoproteïne dat wordt geproduceerd door bloedplaatjes en door cellen die bloedvaten omgeven. Het is opgebouwd uit verschillende, kleinere gebonden eiwitten en er is sprake van Von Willebrandziekte als er een defect is bij een van deze eiwitten. Wanneer een bloedvat scheurt en lekt, worden er bloedplaatjes naar deze plek gestuurd om zich te hechten aan de beschadiging. Terwijl de plaatjes hun werk doen, worden er meerdere bloedverdikkende factoren geactiveerd, hetgeen leidt tot de vorming van fibrine. Dit is het materiaal waaruit littekenweefsel wordt opgebouwd en het zorgt voor een meer permanente hechting. VWF treedt op als lijm door de plaatjes bij elkaar te houden op het defect. He zorgt ook voor het stabiel blijven van factor VIII, dit is de factor die ervoor zorgt dat fibrine wordt aangemaakt. Als er een VWF defect is, binden de plaatjes niet goed aan elkaar en zal het bloedverlies ongewenst langer duren.
Type 2: de grote eiwitten ontbreken, hierdoor hevigere bloedingen dan bij type 1.

Rassen: Duitse Staande draadhaar

- Von Willebrand type 3
Von Willebrandfactor is een glycoproteïne dat wordt geproduceerd door bloedplaatjes en door cellen die bloedvaten omgeven. Het is opgebouwd uit verschillende, kleinere gebonden eiwitten en er is sprake van Von Willebrandziekte als er een defect is bij een van deze eiwitten. Wanneer een bloedvat scheurt en lekt, worden er bloedplaatjes naar deze plek gestuurd om zich te hechten aan de beschadiging. Terwijl de plaatjes hun werk doen, worden er meerdere bloedverdikkende factoren geactiveerd, hetgeen leidt tot de vorming van fibrine. Dit is het materiaal waaruit littekenweefsel wordt opgebouwd en het zorgt voor een meer permanente hechting. VWF treedt op als lijm door de plaatjes bij elkaar te houden op het defect. He zorgt ook voor het stabiel blijven van factor VIII, dit is de factor die ervoor zorgt dat fibrine wordt aangemaakt. Als er een VWF defect is, binden de plaatjes niet goed aan elkaar en zal het bloedverlies ongewenst langer duren.
Type 3: alle eiwitten om VWF te maken ontbreken volledig. Dit is de ernstigste vorm.

Rassen: Schotse terrier, Sheltie

INTERNET: Laboklin, EVL, Genetic Counselling, Animal health trust.

De Boog 74
1741 MT Schagen
T:  0224 - 218 997
E: info@dkzuiderkaag.nl