slideshow_01.jpg

AU AU AU, MIJN MONDJE DOET ZO ZEER!!!

Alles over gebitsproblemen bij konijnen en cavia’s

Het konijn met gebitsproblemen
Gebitsproblemen komen helaas vaak voor bij konijnen (maar ook bij andere knaagdieren zoals cavia’s en chinchilla’s). Problemen aan het gebit bij een konijn is met recht een probleem te noemen, uiteindelijk kunnen ze hierdoor, zonder behandeling, komen te overlijden.
Een konijn met gebitsproblemen kan verschillende symptomen hebben, maar elk ziek konijn moet door de dierenarts gecontroleerd worden of het gebit wel normaal is!!

De symptomen die gezien kunnen worden zijn: kwijlen/natte kin, knarsetanden (pijnuiting), niet eten of alleen zachte dingen eten zoals brood of brokken, slechte vacht, afvallen, vieze ogen, dikte onder de kaak eventueel met pus en/of het produceren van geen of kleine keutels.

Opbouw van het Konijnen gebit
Het gebit van een konijn bestaat uit 4 snijtanden (2 boven en 2 onder), 2 stifttanden (alleen boven) en verschillende kiezen (boven en onder). De stifttanden staan direct achter de bovensnijtanden en zijn erg dun in vergelijk met de tanden. Een konijn heeft geen hoektanden.

De snijtanden en kiezen groeien continue door gedurende het leven. Dit is ook bij de cavia en chinchilla het geval. De tanden groeien ongeveer 2mm/week. Er zit hard glazuur aan de voorzijde van de snijtanden.

Ontstaan van gebitsproblemen
Problemen kunnen zich voordoen aan de snijtanden, aan de kiezen of aan beide.

Snijtanden
Bij de snijtanden staan de tanden dan scheef ten opzichte van elkaar. Normaal gesproken staan de bovensnijtanden net iets voor de ondersnijtanden en slijten de tanden af in de vorm van een bijtel zodat ze het voedsel goed kunnen snijden.
Indien er een verkeerde stand ontstaat van de snijtanden, slijten deze tanden verkeerd af of groeien door zonder te slijten. Tanden die doorgroeien kunnen heel lang worden en groeien dan scheef. Dit noemen we olifantstanden. Hierbij kan het konijntje bijna niet meer eten.

Kiezen
Problemen aan de kiezen zijn meestal niet zichtbaar aan de buitenkant. Een konijn kan zijn mond niet zover openen als een hond of een kat. Daarom kan je de kiezen niet zomaar zien.
Alleen onder een narcose kan er diep in de bek van een konijn gekeken worden. Bij kiesproblemen kunnen er verschillende afwijkingen gevonden worden.
Een kies staat dan los, ligt scheef, is heel kort of juist heel lang of wordt scheef afgesleten waardoor er haken (wat ook bij paarden voorkomt) ontstaan. Bij de bovenkaak groeien de haken altijd naar de wang toe, van de onderkaak groeien haken meestal in de richting van de tong. Deze haken zijn vlijmscherp, en zodra ze lang genoeg zijn dat de haak in de tong of wang prikt of groeit ontstaat er pijn. Het konijntje zal dan niet meer goed kunnen en/of willen eten.

Als het probleem zich al langer voordoet, of er staat veel druk op de kies ontstaat er een andere situatie. De kies groeit dan niet verder de mond in, maar de groei gaat de andere kant op, de wortel begint te groeien. Hierbij kan de wortel zo lang worden, dat hij aan de andere kant van de kaak door het kaakbot heen steekt. Hierbij ontstaan dan meestal abcessen.

Vaak is het zo dat er zich problemen voordoen aan zowel de snijtanden als de kiezen.
Het is daarom ALTIJD noodzakelijk dat een dierenarts beoordeeld hoe erg het gebit er aan toe is.

Mogelijke oorzaken van gebitsproblemen bij het konijn
De oorzaak van de gebitsproblemen is niet altijd duidelijk, maar er zijn meerdere oorzaken mogelijk.
1) verkeerde stand van de kaak
2) verkeerde voeding
3) teveel of te weinig calcium
4) trauma
5) mogelijk te weinig zonlicht

1) Een verkeerde stand van de kaak komt vooral voor bij de dwergrassen. Deze konijnen hebben eigenlijk net als bijvoorbeeld de Pers en de Bulldogen een te plat of te klein hoofd. Hierdoor is er niet genoeg ruimte voor de gebitselementen waardoor er een afwijkende stand ontstaan.
2) Verkeerde voeding. Voeding waar een konijn nauwelijks op hoeft te kauwen is slecht voor een konijn! Juist door het vele malen van het voedsel slijten de tanden en kiezen. Vooral hooi is hierbij van belang. Teveel brokken en te weinig hooi is vaak de boosdoener van gebitsproblemen Het beste is om je konijn zo veel hooi te voeren als dat deze wil eten en daarnaast een goede bix te voeren ( 20-25 g/kg lichaamsgewicht/dag). Met een goede bix bedoelen we echt die groene geperste bix-brokjes en dus niet een voeding met allerlei zaadjes erbij, aangezien konijnen dan vaak alleen de lekkere dingen er tussenuit snoepen.
3) Teveel aan calcium wat veroorzaakt wordt door bijvoorbeeld het eten van knaagstenen of veel brokken kan gebitsproblemen veroorzaken. Ook een tekort aan calcium kan de oorzaak zijn, maar konijnen brokken bevatten zoveel calcium dat het bijna niet voorkomt dat een tekort de oorzaak is.
4) Trauma door bijvoorbeeld een val of door het kauwen op iets hards zoals tralies, kunnen ervoor zorgen dat de tand scheurt of breekt waarna deze verkeerd terug groeit.
5) Verder komen gebitsproblemen vaker voor bij konijnen die binnen gehuisvest worden dan konijnen die buiten zitten. Vermoedelijk heeft zonlicht een positief effect op de calcium , fosfaat en PTH (een hormoon) huishouding van het konijn.

Behandeling
Met een speculum of otoscoop kan de dierenarts van te voren een inschatting maken van de ernst van probleem. Alleen wordt er nog 50% op deze manier over het hoofd gezien.
Een gebitsinspectie onder narcose is altijd nodig als er aan kiesproblemen wordt gedacht. Maar ook hierbij wordt 15% van de problemen gemist. Dat komt omdat de wortels dan niet zien worden. Röntgenfoto’s van de kop met de stand van de kiezen en wortels kan de laatste 15% van de gebitsproblemen laten zien. Ook een CT-scan laat heel goed de problemen zien, alleen een CT-scan is kostbaar en kan in een gewone praktijk niet.

Als alleen de snijtanden een probleem veroorzaken is het soms beter om deze tanden allemaal te trekken. Hierdoor hoeven de snijtanden niet steeds behandeld te worden en is de kans dat de kiezen uiteindelijk ook afwijkend gaan staan door de verkeerde kauwbewegingen erg klein.
Het trekken van de snijtanden kan zo dus erger voorkomen. De dierenarts zal in dat geval de snijtanden uiterst voorzichtig onder narcose trekken. Hierbij is het altijd mogelijk dat de tand uiteindelijk toch breekt. In dat geval groeit de tand weer gewoon aan, en kan er na 1 of 2 maanden voor gekozen worden om nogmaals geprobeerd worden om deze tand te trekken.

Kiezen worden niet getrokken, tenzij ze losstaan. Het is dan niet nodig om de tegen overliggende kies te trekken. De kiezen staan normaal zo dat ze altijd contact maken met 2 andere kiezen. Wel is het nodig om haken en scheef staande kiezen door middel van slijpen zo goed mogelijk weer in model te kunnen krijgen.

Nabehandeling en Nazorg
De nabehandeling bestaat bijna altijd uit pijnstilling. Een konijn dat pijn heeft eet niet! Soms is antibiotica nodig als er bijvoorbeeld kleine beschadigingen zijn opgetreden, of als er elementen getrokken zijn. Daarnaast moet uw konijn goed te eten krijgen, dus veel hooi en weinig brokken. Eventueel aangevuld met een tak met barst en geen bladeren (wilg, fruitboom of berk) om op te kauwen is van belang om uw konijn zo goed mogelijk en zoveel mogelijk zijn kiezen tanden te laten slijten.
En het konijntje moet goed in de gaten gehouden worden. Als de keutels weer kleiner of minder beginnen te worden zijn er weer problemen. Of als Flappie alleen nog maar dingen wil eten waar hij bijna niet op hoeft te kauwen en dus zijn hooi laat staan, dan zijn er weer problemen.
Daarnaast valt een konijn af als hij pijn aan zijn mond heeft omdat hij minder eet. Als u elke week uw konijn weegt kunt u snel zien wanneer hij afvalt.
Zodra u twijfels heeft over de gezondheid of het wel of niet terug zijn van het gebitsprobleem, moet u contact opnemen met uw dierenarts. Een konijntje dat pas net niet lekker is, is beter te behandelen dan een konijn wat zich al langere tijd niet goed voelt.

De Prognose
De prognose hangt af van de ernst van de problemen. Vaak is het nodig om elke keer weer te behandelen en de kiezen en tanden te slijpen. Een kies of een tand groeit bijna 2 mm per week en wordt normaal gesproken dus ook elke week weer 2 mm afgesleten bij het kauwen. Als de stand van de kaak/gebitselementen niet meer goed is en er wordt te weinig afgesleten, zeg de helft, is er na ongeveer 5 weken weer een haak van ½ centimeter ontstaan!! Daarom moeten de meeste konijnen elke 4 tot 6 weken weer behandeld worden.
Maar als alleen de snijtanden het probleem zijn kan een extractie van deze tanden een blijvende oplossing bieden.
Indien er zich een abces (ontsteking met pus) heeft gevormd is de prognose slecht. Een abces in de kaak is eigenlijk nooit helemaal weg te krijgen. Het kaakbot is te vergelijken met een spons, en elk gaatje kan dan een bacterie bevatten. Het lukt daarom bijna nooit om het abces helemaal weg te krijgen, of de wond zelf wordt weer geïnfecteerd.
Bij abcesvorming kan met behandeling ondersteund worden, maar uiteindelijk wordt dit vaak de reden dat uw konijn geëuthanaseerd wordt.

De cavia met gebitsproblemen
De gebitsproblemen bij de cavia zijn vergelijkbaar met die bij het konijn. Het verstrekken van verkeerde voeding speelt tevens een belangrijke rol in het ontwikkelen van gebitsproblemen, onder andere. haakvorming op de kiezen. Het slecht aansluiten van de snijtanden ook wel malocclusie genoemd, heeft tevens een erfelijke component. De behandeling is hetzelfde als bij het konijn, zie hierboven. Wat soms opvalt is dat de cavia heel veel kwijlt en dan mondhoekjes en soms het kinnetje geheel nat zijn, dit heeft vaak te maken met pijn vanuit de mond, en dus mogelijk een gebitsgerelateerde probleem.

BELANGRIJK TOT SLOT
Zoals u kunt lezen staat of valt een konijn bij een goede voeding. Als de voeding van het konijn goed is, kunt u veel problemen voorkomen. Bij verkeerde voeding kunnen er heel veel problemen ontstaan.
Bij een goede voeding krijgt uw konijn minder snel last van gebitsproblemen. Indien uw konijn niet eet, neem dan zo snel mogelijk contact op met uw dierenarts!!! Vaak is het gebit de oorzaak van de slechte eetlust, maar een konijn mag GEEN DAG zonder voeding, dus een SPOEDGEVAL. Indien een konijn niet eet krijgt deze namelijk ook andere problemen, bijvoorbeeld met de darmen, en die moeten snel aangepakt worden.

De Boog 74
1741 MT Schagen
T:  0224 - 218 997
E: info@dkzuiderkaag.nl