slideshow_07.jpg

Hartworm

In Nederland zijn we vertrouwd met het regelmatig ontwormen van onze honden en katten. Besmetting met bijvoorbeeld spoelwormen in het maagdarmkanaal komt regelmatig voor en brengt niet alleen risico met zich mee voor de gezondheid van onze huisdieren, maar ook voor de volksgezondheid. Er bestaan echter veel meer soorten wormen die als inwendige parasiet onze huisdieren het leven zuur kunnen maken, en die zijn niet alleen in het maagdarmkanaal te vinden.


Zo bestaan er wormen die leven in de longen, de blaas of de lever. En zelfs hart en bloedvaten kennen hun eigen parasieten. De belangrijkste hartworm die luistert naar de naam Dirofilaria Immitis, zorgt daarbij in Europa voor steeds meer problemen. Beneden de lijn Parijs-Milaan komt deze infectie inmiddels overal voor, met de hoogste besmettingscijfers in riviergebieden als de Povlakte in Italië, en de Rhône-delta in Frankrijk. Maar eigenlijk is geen enkel gebied in de Zuid Europese landen volledig vrij van hartworm. Honden en katten raken, als ze worden gestoken door bepaalde muskietensoorten, besmet met de larfjes van deze hartworm. Dergelijke larfjes worden microfilariën genoemd. Binnen enkele maanden kunnen die larfjes uitgroeien tot volwassen wormen van meer dan 20 centimeter lang, die verblijven in het hart of in de longslagaders.

Ziektebeeld
Deze volwassen wormen produceren vervolgens niet alleen weer volop nieuwe larfjes, maar kunnen ook voor ernstige klachten zorgen. Symptomen ontstaan door beschadiging van de bloedvatwand, hetgeen resulteert in vernauwing, thrombo-embolieën en/of het acute vena cava syndroom. Dit laatste gebeurt alleen bij hele zware infecties. Hierbij treedt intravasculaire hemolyse op met DIS en uiteindelijk shock. Het ziektebeeld kan bestaan uit lichte hoest en sneller vermoeid raken. Daarnaast zijn het ophoesten van bloed, benauwdheid, leverstuwing, oedeem (vochtophoping), vrij vocht in de buik, slechte eetlust, vermageren en nierontsteking mogelijk. Bij het acute syndroom ziet men acute verzwakking, benauwdheid, bloedarmoede en shock. Men moet dus aan deze worm denken bij klachten die lijken op hartinsufficiëntie met in de anamnese een verblijf in een gebied in het buitenland waar deze worm voorkomt in de afgelopen 6 maanden.

Diagnose
De diagnose wordt gesteld op basis van de symptomen en de anamnese (ziektegeschiedenis), röntgenfoto’s, echo, ECG, bloeduitstrijkjes of het aantonen van microfilariën in het bloed na concentratiemethoden, zoals de Knott test of het micropore filter. Ook het aantonen van de antigenen is mogelijk met behulp van een Elisa techniek.

Er kunnen soms wel tientallen wormen aanwezig zijn, die bovendien jarenlang in leven blijven. Wanneer met bepaalde middelen wordt geprobeerd die wormen te doden, kunnen er gevaarlijke complicaties ontstaan. Wormen in het maagdarmkanaal kunnen veilig door medicamenten worden gedood: de dode wormen verteren en de restanten komen met de ontlasting naar buiten (vaak onzichtbaar). Maar bij het doden van hartwormen kunnen restanten in de bloedbaan gaan circuleren en zorgen voor een levensbedreigende embolie: het vastlopen in kleinere bloedvaten waardoor de bloedvoorziening van bepaalde weefsels blokkeert en er infarcten kunnen ontstaan. Daarom geldt hier nog sterker dan anders het bekende gezegde: voorkómen is beter dan genezen.

Preventie
In die gebieden waar met hartworm larfjes besmette muskieten voorkomen is het essentieel om honden en katten preventief  te behandelen. En omdat je nooit kunt voorkomen dat huisdieren worden gestoken door muskieten gebruikt men daarvoor middelen die ervoor zorgen dat alle hartworm larfjes die het lichaam binnenkomen meteen worden gedood, voor ze kunnen uitgroeien tot volwassen worm. Deze preventie is niet alleen belangrijk voor honden en katten die in besmette gebieden leven, maar ook voor dieren die daar op vakantie met hun eigenaren naar toe gaan. En aangezien de besmetting voorkomt in veel van de meest populaire vakantiegebieden, is het bijzonder prettig dat wij nu de beschikking hebben over geregistreerde middelen om honden en katten veilig en effectief te beschermen tegen infecties met hartworm. Voor eigenaren van huisdieren die meegaan op vakantie is de daarvoor benodigde rabiës vaccinatie een prima moment om meteen aandacht te besteden aan hartworm preventie.

Stronghold ® is één van de middelen (werkzame stof Selamectine). Stronghold® is een zogenaamd spot-on product dat op de huid wordt toegediend en bijzonder goed wordt verdragen. Bovendien is het niet alleen werkzaam tegen de larfjes van de hartworm, het is ook een zeer effectief middel tegen onder andere vlooien en spoelwormen. Dus wanneer Stronghold® in de vakantie wordt ingezet om hartworm besmetting te voorkomen, worden hond en kat tegelijkertijd ontwormd en vlovrij gehouden.

Een ander product is Milbemax®, een ontwormingstablet. Wanneer een dier tussen 1 en 28 dagen in een besmet gebied verblijft, moet dit op de dag van thuiskomst gegeven worden en na een maand herhaald worden. Indien een verblijf langer dan 28 dagen is, moet er op dag 28 gestart worden, daarna maandelijks herhalen tot een maand na thuiskomst. Milbemax® werkt ook tegen spoelwormen, lintwormen en haakwormen. Het is een breedspectrum ontwormingsmiddel.

Therapie
Behandeling brengt, zoals hierboven al aangegeven, grote risico’s met zich mee. Eerst dienen de volwassen stadia te worden gedood. Hiertoe wordt 2 dagen achter elkaar diep intramusculair in de lumbaalspieren 2.5 mg/kg melarsomine dihydrochloride (Immiticide®) toegediend. Hierbij bestaat het risico op een thrombo-embolie door de dode wormen. Het is dus noodzakelijk de te behandelen dieren te hospitaliseren en 3-6 weken strikte hokrust te geven. Zes weken na de eerste behandeling van 2 dagen worden microfilariën gedood door ivermectine te subcutaan te geven in de dosering van 0.5 mg/kg. Hierbij kan een anafylactische reactie optreden op de mf-antigenen. De ondersteunende therapie bestaat uit heparine, 3x daags 50-100 IU/kg subcutaan, vanaf 1-2 weken vóór de adulticide behandeling. In geval van acute vena cava syndroom kunnen de volwassen wormen chirurgisch verwijderd worden, de ondersteunende heparine therapie is hetzelfde en de antiparasitaire behandeling kan enkele weken later gestart worden.

Katten
Katten zijn toch wel hele opmerkelijke dieren, want ook bij deze ziekte blijken ze aanmerkelijk minder gevoelig te zijn dan honden.

De Boog 74
1741 MT Schagen
T:  0224 - 218 997
E: info@dkzuiderkaag.nl